3. SORUMLULUKLAR  

3.1 Üretici  

3.1.1 Yeni Yaklaşım Direktifleri  

* Yeni Yaklaşım anlamında bir üretici Topluluk pazarına kendi adına sürmek amacıyla bir ürünün tasarım ve üretiminden sorumlu kişidir.

* Üretici, Topluluk pazarına sürülmesi planlanan ürünün tasarım ve üretimini, uygulanan ilgili yeni yaklaşım direktiflerinin temel gereklerine uygunluğunun değerlendirilmesini temin etmekle yükümlüdür.

* Üretici hazır ürünler, hazır parçalar veya bileşenler kullanabilir veya işlerini bir taşerona yaptırtabilir. Ancak, genel kontrol sürekli üreticide olmalı ve üretici ürünle ilgili sorumluluk almak için gerekli yeterliliğe sahip olmalıdır (47) . 

Üretici, kendi adı altında Topluluk piyasasına sürmek amacıyla, bir ürünün tasarım ve üretiminden sorumlu olan gerçek veya tüzel kişidir (48) . Üreticinin sorumlulukları, kendi adına ürünü Topluluk piyasasına sürmek amacıyla, ürünü monte eden, paketleyen, işleyen veya hazır yapım ürünleri etiketleyen gerçek veya tüzel kişilere de uygulanır. Ayrıca, üreticinin sorumluluğu ürünün kullanım amacını farklı temel gerekleri uygulamaya ihtiyaç duyuracak şekilde değiştiren veya yeni kabul edilebilecek bir ürün ortaya çıkaran kişilere de uygulanabilir (49).  

Üretici ürünü kendi başına tasarlayabilir ve üretebilir. Alternatif olarak, kendi adına Topluluk pazarına sürülmek üzere bir başkasına tasarımı, üretimi, montajı, paketlemeyi, işlemeyi ve etiketlemeyi yaptırabilir ve kendini üretici olarak tanıtabilir. Bir taşeronun görevlendirildiği yerde, üretici ürün üzerindeki kontrolünü korumalı ve Yeni Yaklaşım Direktifleri kapsamındaki sorumlulukların yerine getirmesi için gerekli bilgileri sağlayabilmelidir. Faaliyetlerinin bazılarını veya tamamını taşerona veren üretici sorumluluklarını ortadan kaldıramaz, örneğin; yetkili temsilciye, dağıtıcıya, toptancıya, perakendeciye, kullanıcıya veya taşerona aktaramaz. 

Üretici, ürünü kendisinin tasarlayıp üretmesine veya ürünün kendi adı altında piyasaya sürülmesinden dolayı üretici olarak kabul edilmesine bakılmaksızın, ürünün ilgili uygulanan direktiflere uygunluğunun değerlendirilmesi için tek ve nihai sorumludur. 

Üretici;

* ürünün ilgili direktif veya direktiflerde belirlenen temel gereklere uygun olarak tasarlanması ve üretilmesi ve

* ürünün uygunluk değerlendirmesinin ilgili direktif veya direktiflerde belirlenen prosedürlere uygun olarak gerçekleştirilmesinden sorumludur.  

Üretici ilgili Yeni Yaklaşım Direktiflerinin bütün hükümleri ile uyumlu olan ürünlerin sorumluluğunu taşımayı mümkün kılabilecek tasarım ve üretim bilgisine sahip olmakla yükümlüdür. Bu, imalatçının ürünü kendi başına tasarladığı, ürettiği, paketlediği ve etiketlediği durumlar ile bu işlemlerin bazılarını veya tamamını bir taşerona yaptırdığı durumlara eşit olarak uygulanır. 

Uygunluk değerlendirmesine gelince, üreticinin sorumluluğu uygulanan prosedüre bağlıdır(50). Genel bir kural olarak, üretici üretim sürecinin ürünün uygunluğunu sağlamasını, CE işaretinin ürüne iliştirilmesini, teknik dosyanın hazırlanmasını ve AT uygunluk beyanının düzenlenmesini teminen gerekli bütün önlemleri almalıdır. Direktife bağlı olarak, üreticinin test ve belgelendirme için ürünün üçüncü bir tarafa (genellikle bir onaylanmış kuruluşa) göndermesi veya bir onaylanmış kuruluşun belgelendirdiği kendi kalite sistemine sahip olması gerekebilir. Ayrıca, bazı direktifler tamamlayıcı hükümler getirmektedirler( ürüne açıklama bilgilerinin eşlik etmesi gereği gibi). 

Direktifler genellikle üreticinin ürünün üzerinde tanıtılmasını gerektirmektedir örneğin; ürünün üzerindeki bir işarette veya ürünün beraberindeki bir belgede belirtilerek(51). Ancak, bazen ürünün tasarımı ve üretiminden gerçekte kimin sorumlu olduğunun belirlenmesi mümkün olmaz. Aksi öngörülmedikçe, bu durum ürünü Topluluk pazarına süren kişinin(örneğin; yeni veya kullanılmış bir ürünü üçüncü bir ülkeden ithal eden gerçek veya tüzel kişi) sorumluluğunu azaltmaz. Buna göre, ürünü Topluluk pazarına süren kişi ürünün ilgili direktiflere uygunluğunu ve münasip uygunluk değerlendirme prosedürlerini gerçekleştirmeyi temin etmek zorundadır(52). 

Bir ürün piyasaya sürülmeden önce hizmete sunulabilir(üreticinin kendi kullanımı için ürettiği ürünler). Böyle bir durumda ürünü hizmete sunan kişi üreticinin sorumluluklarını yüklenmiş kabul edilir. Buna göre, ürünü hizmete sunan kişi ürünün direktif hükümleri ile uyumlu olmasını ve münasip uygunluk değerlendirme prosedürlerinin gerçekleştirilmesini temin etmek zorundadır(53). 

Yeni yaklaşım direktifleri Topluluk içindeki bir üreticinin varlığını gerektirmez. Bu yüzden, bir üreticinin direktiflerden kaynaklanan sorumlulukları Topluluk dışında veya bir Üye Devlette bulunup bulunmamasına bakılmaksızın aynıdır.  

3.1.2 Ürün sorumluluğu ve genel ürün güvenliği direktifleri  

Yeni Yaklaşım kapsamındaki üretici kavramı ürün sorumluluğu ve genel ürün güvenliği direktifleri bakımından farklılık gösterir. 

Ürünün uygunsuzluğundan sorumlu tutulabilecek olan tedarik veya dağıtım zincirindeki herhangi bir kişiye karşı yasal veya idari önlemler alınabilir. Bu, özellikle, imalatçının Topluluk dışında olduğu durumlarda söz konusu olabilir. Ürün sorumluluğu direktifine göre, üretici kavramı Yeni Yaklaşım direktiflerine kıyasla daha fazla ve farklı kişileri kapsar. Üretici tanımı ve Ürün Sorumluluğu Direktifine göre onun sorumluluğu  bölüm 3.7 de açıklanmaktadır. 

Genel Ürün Güvenliği Direktifine göre, bir üretici, Topluluk içinde bulunduğunda, bir malın imalatçısı ve ürüne kendi adlarını, ticari markalarını veya öteki ayırt edici işaretlerini iliştirerek kendini üretici olarak takdim eden öteki kişiler veya da ürünü tamir edip yenileyen kişilerdir. Üretici, üreticinin Topluluk içinde yerleşik olmadığı durumlarda onun Topluluktaki yetkili temsilcisidir veya da Toplulukta yetkili temsilcinin de bulunmadığı durumlarda ithalatçıdır. Tedarik zincirinde yer alan öteki kişiler faaliyetleri piyasadaki ürünün emniyetle ilgili özelliklerini etkilediği derecede üretici olarak kabul edilirler. 

Genel Ürün Güvenliği Direktifi üreticilere sadece güvenli ürünleri piyasaya sürme yükümlülüğü getirmektedir. Üreticiler, her biri kendi faaliyetlerinin sınırları dahilinde, tüketicilere bir ürünün yapısı gereği taşıdığı riskleri, bu tür risklerin yeteri derecede uyarı olmadan farkına varılamayacağı yerlerde, değerlendirmelerini sağlayacak ve bu risklere karşı alınacak önlemlerle ilgili bilgileri sağlamakla yükümlüdürler. Aynı zamanda olası risklerden haberdar olmak ve gerektiğinde ürünün piyasadan toplatılması da dahil uygun bütün önlemleri almak hususlarında ürünün özellikleri ile orantılı tedbirleri uygulamaya koymakla yükümlüdürler(54). 

3.2 Yetkili Temsilci  

* Üretici kendi adına yetkili temsilci olarak hareket etmesi için bir gerçek veya tüzel kişiyi görevlendirebilir(55).

* Yeni Yaklaşım Direktiflerine göre yetkili temsilci Topluluk içinde yerleşik olmalıdır.

* Yetkili temsilci açık bir şekilde üretici tarafından tayin edilir ve Üye Devletin yetkili kuruluşları tarafından üreticinin yerine, onun söz konusu Yeni Yaklaşım Direktifleri kapsamındaki yükümlülükleri ile ilgili olarak, tayin edilebilirler.

* Üretici, bir yetkili temsilcinin kendi adına gerçekleştireceği faaliyetlerden genel olarak sorumlu olmaya devam edecektir. 

Üretici Topluluk içinde veya herhangi başka bir yerde yerleşik olabilir. Her iki durumda da, üretici, ilgili direktiflerin gerektirdiği belli faaliyetleri kendi adına gerçekleştirmesi için Topluluk içinde bir yetkili temsilci görevlendirebilir. Ancak, Topluluk dışında yerleşik olan bir üretici, bazı avantajlar sunmasına rağmen, bir yetkili temsilciye sahip olmak zorunda değildir(56). 

Yeni Yaklaşım Direktiflerine göre, üreticinin adına hareket edebilmek için yetkili temsilci Topluluk içinde yerleşik olmalıdır. Üreticilerin ticari temsilcileri (örneğin; yetkili dağıtıcıları) Topluluk içinde yerleşik olmalarına bakılmaksızın, Yeni Yaklaşım Direktiflerindeki anlamda yetkili temsilcilerle karıştırılmamalıdır. 

Görevlerin üreticiden yetkili temsilciye aktarımı, özellikle görevlerin muhtevası ve temsilcinin yetki sınırlarının tanımlanması amacıyla açık bir şekilde ve yazılı olarak yapılmalıdır. Uygunluk değerlendirme prosedürlerine ve söz konusu direktife bağlı olarak yetkili temsilci örneğin; ürünün temel gereklere uygunluğunu temin ve beyan etmekle, CE işaretinin ve onaylanmış kuruluşun kimlik numarasının ürüne iliştirilmesini , AT uygunluk beyanının düzenlenmesini ve imzalanmasını temin etmekle veya ulusal gözetim kuruluşlarının kullanımına sunmak üzere beyanı ve teknik dosyayı bulundurmakla görevlendirilebilir(57). 

Direktiflere uygun olarak yetkili temsilciye verilebilen görevler idari bir niteliğe sahip olmaktadır. Bu yüzden, aksi belirtilmedikçe, üretici ne ürünlerin uygunluğunu sağlayacak nitelikteki bir üretim sürecini temin etmeye yönelik faaliyet ve önlemleri ne de teknik dosyanın hazırlanması görevini yetkili temsilciye verebilir. Ayrıca, bir yetkili temsilci ürünü ilgili direktif hükümlerine uygun hale getirmek amacıyla kendi insiyatifiyle değiştiremez. 

Yetkili temsilci aynı zamanda bir taşeron olarak da hareket edebilir. Buna göre, bir taşeron olarak, örneğin; ürün üzerindeki tüm kontrol ve uygulanan direktiflere uygunlukla ilgili sorumluluğun üreticide kalması şartıyla, ürünün tasarım ve üretim aşamasının bir parçası olabilir. 

Yetkili temsilci aynı zamanda Yeni Yaklaşım Direktiflerindeki anlamıyla ithalatçı veya ürünün piyasaya sürülmesinden sorumlu kişi olarak da hareket edebilir. Buna göre sorumlulukları da genişletilmiş olacaktır(58). 

3.3 İthalatçı / piyasaya arzdan sorumlu kişi  

* Bir ithalatçı (= ürünün piyasaya arzından sorumlu bir kişi) Yeni Yaklaşım Direktiflerindeki anlamıyla bir ürünü üçüncü bir ülkeden Topluluk pazarına getiren ve Topluluk içinde yerleşik olan gerçek veya tüzel kişidir.

* İthalatçı, üreticinin Topluluk içinde yerleşik olmaması ve Topluluk içinde bir yetkili temsilcisinin de bulunmaması halinde, ürünle ilgili olan bilgileri piyasa gözetim kuruluşlarına temin edebilecek halde olmalıdır.

* Topluluğa bir ürünü ithal eden gerçek veya tüzel kişi, bazı durumlarda,Yeni Yaklaşım direktiflerine göre üreticiye düşen sorumlulukları yerine getirmek zorunda olan kişi olarak kabul edilebilir.  

Bir ürünü üçüncü bir ülkeden Topluluk pazarına getiren Topluluk içinde yerleşik olan bir ithalatçı Yeni Yaklaşım Direktiflerine göre sınırlı fakat belirli bir sorumluluğa sahiptir. Bazı direktiflerde, ithalatçıya atfen piyasaya arzdan sorumlu kişi ifadesi kullanılmaktadır. 

Yeni Yaklaşım Direktiflerine göre ithalatçı( piyasaya arzdan sorumlu kişi) AT uygunluk beyanının bir örneğini piyasa gözetimi kuruluşlarına sağlayabilmeli ve teknik dosyayı faydalanmaya hazır durumda bulundurmalıdır. Bu sorumluluk sadece üreticinin Topluluk içinde yerleşik olmaması ve Toplulukta bir yetkili temsilcisinin bulunmaması durumlarında ithalatçıya(piyasaya arzdan sorumlu kişi) düşmektedir. Bu yüzden, ithalatçı(piyasaya arzdan sorumlu kişi) istendiğinde piyasa gözetimi kuruluşlarına sunulmak üzere belgelerin hazır bulundurulacağı hususu ile ilgili olarak üreticiden yazılı resmi bir teminat talep etmelidir(59).  

İthalatçı için ne üreticinin bir görevlendirmesine ne de yetkili temsilci gibi bir tercihli ilişkiye ihtiyaç vardır. Ancak, ithalatçı sorumluluklarını yerine getirmek için üretici ile bir bağlantı kurulabilmesini temin etmelidir. 

İthalatçı üretici adına idari görevleri gerçekleştirmek isteyebilir. Böyle bir durumda ithalatçı, Toplulukta yerleşik olmak kaydıyla, yetkili temsilci olarak üretici tarafından açıkça görevlendirilmelidir. 

Bazı durumlarda ithalatçı atfı yapılan kişi üreticinin sorumluluklarını yerine getirebilecek durumda olabilir. Bu yüzden, ithalatçı, ürünün temel gereklere uygun olmasını ve uygunluk değerlendirme prosedürlerinin uygulanmasını temin edecektir(60). 

3.4 Dağıtıcı  

* Dağıtımla ilgili hükümler genel olup Yeni Yaklaşım direktiflerinin kapsamında değildir.

* Dağıtıcı, tedarik zincirinde ürünün Topluluk pazarına arzından sonraki ticari faaliyetleri yapan gerçek veya tüzel kişidir olarak kabul edilir.

* Dağıtıcı açıkça uygunsuz olan ürünlerin Topluluk piyasasına sürülmemesi için lazım gelen özeni göstermek durumundadır. Aynı zamanda bu tarz hareket ettiğini ulusal piyasa gözetimi kuruluşlarına gösterebilmelidir. 

Tedarik zincirindeki perakendeciler, toptancılar ve dağıtıcıların yetkili temsilci gibi üretici ile tercihli bir ilişki içinde olmalarına gerek yoktur. Ürünün Topluluk piyasasına sürülmesinden sonra kendi adlarına veya üretici adına ticari faaliyetlerde bulunabilirler.

Dağıtıcı lazım gelen özenle hareket etmeli ve uygulanan ilgili direktifler hakkında temel bir bilgi sahibi olmalıdır. Örneğin; hangi ürünlerin CE işareti taşımak zorunda olduğunu, ürüne hangi bilgilerin(örneğin; AT Uygunluk Beyanı) eşlik etmesi gerektiğini, kullanım kılavuzunun veya ürünle birlikte bulunan öteki belgelerin lisanla ilgili gereklerini, ürünün uygunsuzluğunun açık göstergesinin ne olduğunu bilmelidir. Buna göre, uygunsuz olduğunu bildiği veya sahip olduğu bilgiler çerçevesinde bilmesi gerektiği varsayılan ürünleri arz edemez. Ayrıca, bu riskleri azaltacak veya önüne geçecek adımları atmada işbirliği yapmalıdır. 

Dağıtım koşulları(örneğin; taşıma veya depolama) uygulanan direktiflerin hükümleri ile uyumun devam ettirilmesine bir etkide bulunabilir. Örneğin bu ölçüm aletleri ve tıbbi cihazlar bakımından söz konusu olabilir. Bu yüzden, dağıtım koşullarından sorumlu kişi ürünün uygunluğunu korumak için gerekli olan önlemleri alacaktır. Bu, Topluluktaki ilk kullanımı esnasında ürünün temel gereklerle uyumlu olmasını sağlamak içindir. 

Bir Topuluk mevzuatının bulunmaması durumunda, dağıtım koşulları AT Anlaşmasının 28 ve 30 uncu maddelerine göre, bir dereceye kadar ulusal düzeyde düzenlenebilir. Özel bir meslek grubunun üyelerine münhasıran belli ürünlerin dağıtımı hakkını veren ulusal mevzuat, belli kanallardan satışı sınırlandırdığı ölçüde, ithal ürünlerinin pazarlama olanaklarını etkileyebilecek bir niteliktedir. Buna göre bu tür bir mevzuat ithalatta miktar kısıtlamaları ile eş etkiye sahip olacak bir önlem oluşturabilir. Ancak, kamu sağlığını koruma gerekçesiyle bu amaca yönelik oldukları ve amaca varmak için gerekli olanın ötesine geçmedikleri takdirde bu tür önlemler haklı görülebilir(61). 

Yeni Yaklaşım Direktifleri dağıtıcının üreticinin sorumluluklarını yükleneceğini öngörmemektedir. Bu yüzden, örneğin; kendisi aynı zamanda Topluluk içinde yetkili temsilci olarak atanmış veya ithalatçı(piyasaya arzdan sorumlu kişi) olmadıkça, AT Uygunluk Beyanının veya teknik dosyanın bir nüshası dağıtıcıdan talep edilemez(62). Bununla birlikte, dağıtıcı ulusal gözetim kuruluşuna, imalatçı veya onun Topluluktaki yetkili temsilcisinin yahut kendisine ürünü sağlayan kişinin direktifçe öngörülen tedbirleri aldığını temin ettiğini ve bu konuda gerekli özeni gösterdiğini sergilemekle yükümlüdür. Dağıtıcı, gözetim kuruluşuna AT Uygunluk Beyanını ve teknik dosyanın gerekli parçalarını elde etmede yardımcı olmak üzere, üreticiyi, Topluluktaki yetkili temsilcisini, ithalatçıyı veya ürünü kendisine tedarik eden kişiyi teşhis edebilmelidir. 

Genel Ürün Güvenliği Direktifine göre dağıtıcı tedarik zincirinde yer alan ve faaliyetleri ürünün güvenliğe ilişkin özelliklerini etkilemeyen kişidir. Direktif, dağıtıcının ürünün açıkladığı genel emniyet gereklerine uygunluğu sağlamaya yardım amacını göz önünde bulundurarak, özellikle mesleki bilgileri çerçevesinde uygunsuz olduğunu bildiği veya bilmesi gerektiği ürünleri tedarik etmeyerek, hareket etmesini gerektirmektedir. Dağıtıcılar, faaliyetleri sınırları dahilinde, özellikle, ürünün taşıdığı risklerle ilgili bilgileri ileterek ve bu riskleri önlemek için alınacak tedbirlerde işbirliğine girerek, piyasadaki ürünlerin emniyet durumunun izlenmesine katılmalıdırlar. 

3.5 Montajcı ve Kurucu  

* Piyasaya sürülmüş bulunan bir ürünün kurucusu ve montajcısı ürünün Topluluk sınırlarında ilk defa kullanımı sırasında hala temel gereklerle uyumlu durumda bulunmasını teminen gerekli önlemleri almalıdır. Bu, söz konusu direktifin hizmete sunulma faaliyetini kapsadığı ve bu tür manipülasyonların ürünün uygunluğunu etkileyebileceği ürünlere uygulanır. 

Bazı ürünler sadece montajı yapılmak, tesis edilmek veya diğer bazı işlemlerden geçirilmeden sonra kullanılabilir. Bu örneğin; makinalar, kişisel koruyucu donanımlar, ölçüm aletleri, gaz yakan aletler ve haberleşme terminal cihazları bakımından söz konusu olabilir(63). 

Söz konusu direktifin hizmete sunmayı kapsadığı(64) ve montaj, kurma ve öteki manipülasyonların ürünün uygunluğunun devamı üzerinde etkiler yapabileceği yerlerde, bu tür manipülasyonlardan sorumlu kişiler temel gereklerle bir uyumsuzluğa yol açmamayı temin etmelidirler. Bu ürünün Topluluk sınırlarındaki ilk kullanımı esnasında ilgili direktiflerin hükümleri ile uyumlu olmasını temin etmek içindir. 

3.6 Kullanıcı(işveren)  

* Yeni Yaklaşım Direktifleri hizmete sunma ile ilgili olanlardan başka kullanıcılar bakımından yükümlülükler getirmemektedir.

* İşyerinin emniyet ve sağlığı ile ilgili olan Topluluk mevzuatının Yeni Yaklaşım Direktiflerinin kapsamındaki işyerinde kullanılan ürünlerin kullanımı ve bakımı üzerinde bir etkisi vardır. 

Yeni Yaklaşım Direktiflerinin kapsamına giren pek çok ürün işyerlerinde kullanılmakta olan ürünlerdir. AT Anlaşmasının 138 inci maddesine dayanan direktiflere göre(65), işverenlerin işyerindeki iş ekipmanlarının kullanımı konusunda yükümlülükleri bulunmaktadır. Bir işveren, bir işçi ile iş ilişkisi bulunan ve yüklenme ve kuruluşla ilgili sorumlulukları bulunan gerçek veya tüzel kişidir.  

İşyerinde çalışanların kullandıkları iş ekipmanları için asgari sağlık ve güvenlik gerekleri ile ilgili direktife göre (89/655/EEC, tadilat 95/63/EC) işveren kullanılacak iş ekipmanını yapılacak işe uygun olmasını ve işçilerin emniyet ve sağlığına zarar vermeden kullanılabilmesini teminen gerekli önlemleri almalıdır. İşveren, sadece uygulanan direktiflerin hükümleri ile veya eğer öteki direktiflerin hiçbiri uygulanamıyor veya kısmen uygulanabiliyorsa, 89/655/EEC sayılı direktifin ekinde belirtilen asgari gereklerle uyumlu olan iş ekipmanlarını alabilir ve kullanabilir. İşveren, iş ekipmanının öyle bir seviyede korunmasını da teminen gerekli önlemleri almalıdır. Ayrıca, işveren, iş ekipmanının kullanımı konusunda işçilere eğitim ve bilgiler sağlamakla yükümlüdür. 

Kişisel koruyucu ekipmanların çalışanlar tarafından işyerinde kullanım için asgari emniyet ve sağlık gerekleri ile ilgili direktif(89/656/EEC)’e göre, bu tür ekipmanlar tasarım ve üretimde sağlık ve emniyetle ilgili Topluluk hükümleri ile uyumlu olmak zorundadır(bu kişisel koruyucu donanımlarla ilgili yeni yaklaşım direktifidir). Ayrıca, ekipman işyerinde var olabilecek riskler bakımından uygun olmalı, ergonomik gerekler ve işçinin sağlık durumu göz önünde bulundurulmalı, doğru bir şekilde giyilmeli veya takılmalı ve birden fazla ekipmanın eş zamanlı olarak kullanılacağı yerde bunların birbirine uyumluluğu sağlanmalıdır. İşverenin, kişisel koruyucu donanımı seçmeden önce gerekleri karşılayıp karşılamadığını değerlendirmesi gerekmektedir.

Gösterge ekranı ile yapılan işlerdeki asgari sağlık ve emniyet gerekleri direktifi(90/270/EEC)’ne göre işverenler sağlık ve güvenlik koşullarını özellikle görme gücü, fiziksel problemler ve stresle ilgili olarak, değerlendirmek amacıyla iş istasyonlarının analizini yapmakla yükümlüdürler. Bu direktif, gösterge ekranları ve öteki ekipmanlar için asgari gerekleri de belirlemektedir. 

İşyerlerinde işçilerin sağlık ve emniyeti ile ilgili gelişmeleri teşvik için alınacak önlemler ilişkin direktif(89/391/EEC)’e göre, işçiler, mümkün olduğu kadar, kendilerinin ve işyerinde faaliyetlerinden etkilenen diğer kişilerin sağlık ve emniyetlerine dikkat etme konusunda genel bir sorumluluğa sahiptir. Eğitime ve işverenlerinin verdiği kullanım talimatlarına uygun olarak, örneğin; makinaları, cihazları ve öteki üretim araçlarını ve kişisel koruyucu donanımları doğru bir şekilde kullanmak zorundadırlar.  

89/391/EEC, 89/655/EEC, 89/656/EEC ve 90/270/EEC sayılı direktifler asgari gerekleri belirlemektedir. Böylece Üye Devletlere AT Anlaşmasının belirlediği sınırlar çerçevesinde olmak kaydıyla, daha sıkı hükümler getirme veya varsa bunları sürdürme imkanı verilmektedir. Ayrıca, Yeni Yaklaşım direktiflerinin hükümlerine uyulmalıdır ve bu yüzden ek ulusal gerekler ne Yeni Yaklaşım direktifinin kapsamındaki üründe bir değişikliğe ne de bu ürünlerin piyasaya arz koşullarında bir etkiye yol açmalıdır. 

3.7 Ürün sorumluluğu  

* Kişilere ve mallara zarar veren,Topluluk içinde üretilmiş veya ithal edilmiş herhangi bir ürün ürün sorumluluğu direktifinin kapsamına girer. Bu yüzden, bu direktif Yeni Yaklaşım direktiflerinin kapsamına giren ürünlere de uygulanır.

* Ürün sorumluluğu direktifi Topluluktaki üretici ve ithalatçılar için sıkı bir sorumluluk rejimi getirmektedir. 

Ürün sorumluluğu direktifi nihai ürünün bileşenleri ve hammaddelerinin yanısıra bütün taşınırları ve elektriği de kapsamına almaktadır. Hizmetler şu anda kapsam dışında bulunmaktadır. İkinci olarak, Direktif sadece normal olarak bir kişinin bekleyeceği emniyet gereklerini sağlamayan hatalı ürünlere uygulanır. Bir ürünün amaçlandığı kullanım için uygun olmaması yeterli değildir. Sadece eğer bir ürün emniyetten yoksunsa Direktifler uygulanır. Sonradan daha iyi bir ürünün yapılması eski modelleri kusurlu duruma düşürmez. 

Zararları tazmin sorumluluğu üreticiye düşmektedir. Üretici, ya bitmiş bir ürünün veya tamamlanmış ürünün bir bileşeninin imalatçısı, herhangi bir hammaddenin üreticisi veya kendisini üretici olarak takdim eden(örneğin; bir ticari marka koyarak) kişidir. Ürünleri üçüncü ülkelerden Topluluk pazarına getiren ithalatçılar Ürün Sorumluluğu Direktifine göre hep üretici olarak kabul edilirler. Eğer üretici belirlenemezse ürünün her türlü tedarikçisi zarar gören kişiyi, üreticinin veya ürünü kendisine sağlayanın kimliği konusunda makul bir süre zarfında bilgilendirmemesi durumunda, sorumlu duruma düşecektir. Aynı zarardan dolayı birden fazla kişinin sorumlu olması durumunda hepsinin ortaklaşa ve bireysel sorumlulukları söz konusu olacaktır. 

Hatalı ürünün kişiler bakımından(ölüm, yaralanma) ve özel mülkiyetleri(özel kullanım için mallar) bakımından yol açtığı zararları üretici tazmin etmelidir. Ancak, Direktif tek bir vaka bakımından 500 ECU nün(66) altındaki herhangi bir zararı kapsamına almamaktadır. Maddi olmayan zararlar (Acı çekme gibi) ulusal mevzuat tarafından düzenlenebilir. Direktif kusurlu ürünün kendi kendini imhası durumunu kapsamamaktadır ve bu yüzden bununla ilgili olarak Ürün Sorumluluğu Direktifinde bir tazmin yükümlülüğü bulunmamaktadır. Bu durum için ulusal hukuk hükümleri saklıdır. 

Ürün Sorumluluğu Direktifi Üye Devletlere minimum 70 milyon ECU(66) olmak üzere, seri kazalar için bir mali tavan belirleme izni vermektedir. Ancak üyelerin çoğu bu imkanı kullanmamıştır. 

Üretici ürünün yol açtığı zararlardan otomatik olarak sorumlu değildir. Zarar gören kişi, kusurlu ürünü satın alan veya kullanan kişi olmasına bakılmaksızın, tazminat hakkı iddiasında bulunmalıdır. Kurbana sadece, zarar gördüğünü, ürünün kusurlu olduğunu ve zararın bu üründen kaynaklandığını kanıtladığında ödeme yapılır. Zarar gören kişi bu zarara katkıda bulunursa üreticinin sorumluluğu azalabilir veya hatta reddedilebilir. Ancak, Ürün Sorumluluğu Direktifi üreticinin kusursuz sorumluluğunu temel aldığından kurban üreticinin ihmalci davrandığını kanıtlamak zorunda değildir. Böylece üretici; uğranılan zarara üçüncü bir tarafın bir hareketi veya ihmalkarlığı katkıda bulunmuş, standartları uygulamış veya ürün test edilmiş, ihmalci davranmadığını kanıtlamış olsa bile sorumluluktan kurtulamayacaktır. 

Eğer üretici şunları ispatlarsa tazminat ödemekten kurtulacaktır:

* ürünü piyasaya kendisinin sürmediğini( örneğin; ürünün çalınmış olması durumu)

* piyasaya sürüldüğünde ürünün kusurlu olmadığını( böylece kusurun sonradan oluşmuş olduğunu kanıtlar)

* ürünün satılmak amacıyla üretilmediğini

* kusurun kamu kuruluşları tarafından yayımlanan zorunlu düzenlemelere uygunluktan kaynaklandığını (bu durum ulusal ve Avrupa standartları ile uluslararası standartları dışlamaktadır)(67)

* ürünün piyasaya sürüldüğü esnadaki bilimsel ve teknik bilgi durumunun kusuru anlamaya yetecek derecede bulunmadığını (gelişmeden kaynaklanan riskler savunması) veya(68)

* bir taşeron olarak bulunduğu durumlarda, kusurun ya tamamlanmış ürünün tasarımından veya tamamlanmış ürünün üreticisinin kendisine verdiği hatalı talimatlardan kaynaklandığını kanıtlamalıdır. 

Üreticinin sorumluluğu, henüz bir karara bağlanmamış, süregelen hukuki bir dava söz konusu olmadıkça, ürün piyasaya sürüldükten on yıl sonra sona erer. Ayrıca, zararın, kusurun ve üreticinin mağdur tarafından tespitini müteakip üç yıl içerisinde mağdurun resmi bir girişimde bulunması gerekmektedir. Zarar gören kişi ile ilgili olarak sorumluluğun kaldırılması konusunda anlaşma yapılamaz. 

Ürün Sorumluluğu Direktifi, üye devletlerin sorumluluk konusundaki öteki mevzuatı yürürlükten kaldırmasını gerektirmez. Bu bağlamda, Direktifteki rejim, sorumlulukla ilgili daha önceden mevcut olan ulusal kurallara dahil edilir. Hangi esaslar üzerine dava açılacağının tercihi mağdura aittir.

 

 

 

<<CE anasayfa