7. CE İŞARETİ (120)

7.1 CE İşareti ile İlgili Prensipler

CE işareti ürünün, imalatçı üzerine uygulanabilen Topluluk gerekleri ile uyumlu olduğunu sembolize eder.
Ürüne iliştirilen CE işareti sorumlu kişinin

* ürünün uygulanabilecek tüm Topluluk hükümlerine uyumlu olduğu

* gerekli uygunluk değerlendirme prosedürlerinin tamamlandığına dair beyanıdır.

CE işareti, ürüne iliştirilmesine dair Topluluk direktifleri ile imalatçının mecbur tutulduğu tüm yükümlülüklere uyumu sembolize eder. Ürünlere iliştirildiği takdirde, iliştiren veya iliştirilmesinden sorumlu olan gerçek veya hukuki kişinin, ürünün uygulanabilir tüm hükümlere uygun olduğu ve gerekli tüm uygunluk değerlendirme prosedürlerine tabi tutulduğuna dair beyanıdır. Bundan dolayı üye devletler, ürünün uygunsuz olduğuna dair deliller temelinde haklı görülemedikçe, CE işaretli ürünlerin hizmete veya piyasaya sunulmasını sınırlamaya izinli değillerdir(121).

CE işareti iliştirilmesine imkan tanıyan direktifler çoğunlukla yeni ve global yaklaşım prensiplerini takip ederler, fakat bu durum CE işaretinin uygulanmasıyla ilgili değildir. Gerçekte;

* direktifle aynı kamu menfaatlerini koruyan ulusal düzenlemelerin kaldırılarak yasaklanması anlamına gelen toplam uyum metodunun kullanılması durumunda,

* direktif, 93/465/EEC sayılı Karara göre uygunluk değerlendirme prosedürleri içerirse (122) ,

CE işareti Topluluk mevzuatında hukuki uyum işareti olarak gösterilebilir.

Genel bir kural olarak bütün yeni yaklaşım direktifleri CE işareti iliştirmeye imkan tanırlar. Uygun olarak haklı görülebilecek durumlarda 93/465/EEC sayılı Kararı takip eden bir toplam uyum direktifi CE işareti yerine başka bir işaret sağlayabilir (123) .

Yeni yaklaşım direktifleri kapsamında kalan tüm ürünler CE işareti taşıdığı için, bu işaretleme ticari amaçlara hizmet etmeyi amaçlamamaktadır. Yahut CE işareti ürünün Toplulukta üretilip üretilmediğini göstermediği için bir menşe işareti de değildir.

7.2 CE İşareti İliştirilecek Ürünler

Belirli direktifler aksini gerektirmedikçe,CE işareti zorunludur ve bu kapsamda olan bir ürün üzerine bu ürün pazara sunulmadan veya hizmete sokulmadan önce iliştirilmelidir.
Ürünlerin hepside CE işareti iliştirilmesini gerektiren birden fazla direktife tabi ise, işaretleme ürünün bütün direktiflerin hükümlerine uyduğunun kabul edildiğini gösterir.
Bir ürün, iliştirilmesine dair hüküm içeren bir direktif kapsamına girmedikçe, üzerine CE işareti konamaz.

CE işareti iliştirme yükümlülüğü buna ilişkin direktifler kapsamına giren ve Topluluk pazarına yönelmiş tüm ürünleri kapsar (124) . Bu nedenle CE işareti ;

· Üye ülkelerde veya üçüncü ülkelerde üretilmiş olsun tüm yeni ürünlere

· Üçüncü ülkelerden ithal edilen kullanılmış ve ikinci el ürünlere

· Direktiflere göre yeni ürün olarak kabul edilen ciddi olarak değişim görmüş ürünlere iliştirilmelidir.

Direktifler, direktif ürüne uygulansa bile belirli ürünler üzerinde CE işareti uygulamasını hariç tutabilirler. Genel bir kural olarak bu ürünler şayet(125):

Kendilerine bir uygunluk beyanı eşlik ediyorsa ( Makineler direktifinde atıfta bulunulan güvenlik parçaları ve Gezinti tekneleri direktifinde atıfta bulunulan kısmen tamamlanmış tekneler gibi)
Kendilerine bir uyum beyanı eşlik ediyorsa (inşaat malzemeleri direktifine göre listelenmiş sağlık ve güvenliğe ilişkin ikincil bir rol oynayan ürünlerde olduğu gibi)
Kendilerine bir beyanat eşlik ediyorsa ( Vücuda takılabilir aktif tıbbi cihazlar ve tıbbi cihazlar direktifinde atıfta bulunulan klinik araştırma amaçlı cihazlar ile kişiye özel yapılan tıbbi cihazlar ve in vitro tıbbi teşhis cihazları direktifinde atıfta bulunulan performans değerlendirme amaçlı cihazlarda olduğu gibi)
Kendilerine bir uygunluk sertifikası eşlik ediyorsa ( Potansiyel olarak patlayıcı ortamlar Direktifinde atıfta bulunulan ekipmanların veya koruyucu sistemlerin içerisine takılma amaçlı parçalar ve Gaz yakan aletler direktifinde atıfta bulunulan aksesuarlar gibi)
Ürün imalatçının ismini ve maksimum kapasiteye ilişkin göstergeyi taşıyorsa (Otomatik olmayan tartı aletleri direktifinde atıfta bulunulan uygunluk değerlendirmesine tabi olmayan enstrümanlar gibi)
Ürün iyi mühendislik uygulamalarına uygun üretilmiş ise ( Basit basınçlı kaplar ve basınç ekipmanı direktifinde atıfta bulunulan belirli kaplar gibi)

serbest dolaşıma tabidirler.

Bir direktifin geçiş dönemi süresince imalatçı genellikle ya direktifin gereklerine yada ilgili ulusal düzenlemelere uymayı seçme imkanına sahiptir. Tercih edilen seçenek ve tabi CE İşareti ile korunan uygunluk ifadesinin kapsamına imalatçı tarafından AT uygunluk beyanında, ve ürüne eşlik eden dokümanlarda, talimatlarda veya notlarda açıklık getirilecektir (126) .

7.3 CE İşaretinin İliştirilmesi

CE işareti imalatçı yada onun Topluluk içerisinde yerleşik temsilcisi tarafından iliştirilmelidir.
CE işareti aşağıdaki formatta olmalıdır. Şayet CE işareti genişletiliyor veya daraltılıyorsa oranlar korunmalıdır.

CE işareti ürüne veya bilgi levhasına görünebilir, okunabilir ve silinemez şekilde iliştirilmelidir. Bununla beraber bu mümkün değil veya ürünün tabiatından dolayı garanti edilemiyorsa, varsa pakete veya ilgili direktif bazı belgeler öngörüyorsa eşlik eden belgelere iliştirilmelidir.
Uygulanacak direktiflere göre üretim kontrol safhasında bir onaylanmış kuruluş müdahil ise, bunun kimlik numarası CE işaretini takip etmelidir. Kimlik numarası imalatçı veya onun Topluluk içerisinde yerleşik temsilcisi tarafından onaylanmış kuruluşun sorumluluğu altında iliştirilir.

Topluluk içerisinde yerleşik olsun yada olmasın, imalatçı, ürünün direktif hükümlerine uygunluğundan ve CE işareti iliştirilmesinden nihai olarak sorumlu kişidir. İmalatçı kendi yerine hareket etmesi için Topluluk içerisinde yerleşik bir temsilci atayabilir. İstisnai olarak, ürünü piyasaya arz edecek kişi imalatçının sorumluluklarını almış kabul edilebilir(127).

CE işareti prensip olarak, ürünün ilgili direktiflerin tüm hükümlerine uymasını temin etme amacıyla uygunluk değerlendirme prosedürü tamamlanmadan iliştirilemez. Bu genellikle üretim safhasının sonunda olacaktır. Bu durum, eğer örneğin CE işareti ürüne son denetim sonrasına kadar iliştirilmeyecek bir veri levhası üzerinde ise problem teşkil etmez. Bununla beraber, eğer CE işareti ürünün veya aksamının örneğin damgalama veya basma yoluyla ayrılmaz bir parçasını oluşturuyorsa, işaretleme, ürünün uygunluğunun üretim safhası boyunca münasip bir tarzda doğrulanmasının sağlanması şartıyla, üretimin herhangi bir safhasında iliştirilebilir.

CE işareti kural olarak ürüne veya bilgi levhasına iliştirilir. İlave olarak örneğin pakete veya eşlik eden belgelere de iliştirilebilir. Bununla beraber, eğer bu kurala uyulamıyorsa CE işareti istisnai olarak üründen veya bilgi levhasından çıkarılabilir. Bu durum, işareti ürüne iliştirmenin imkansız olduğu (örneğin belirli tip patlayıcılarda olduğu üzere), makul ekonomik veya teknik şartlar altında mümkün olmadığı, veya asgari boyutlara riayet edilemediği, yahut CE işaretinin görünebilir, okunabilir ve silinemez olarak iliştirilmesinin temin edilemediği hallerde haklı görülebilir. Bu durumlarda CE işareti şayet mevcutsa pakete, ve ilgili direktif bu şekilde belgeler öngörüyorsa eşlik eden dokümana iliştirilmelidir. Ürünün veya eşlik eden dokümanların üzerindeki CE işareti sırf estetik gerekçelerle ne kaldırılabilir nede konmama yoluna gidilebilir(128).

CE işareti, sözkonusu direktiflerin kapsadığı zaruri kamu menfaatlerine uyumu sembolize eder. Bu nedenle, diğer ilgili taraflarla ( örneğin dağıtıcılar, tüketiciler ve diğer kullanıcılar) birlikte üye devlet yetkili mercilerine iletilmesi zaruri malumat olarak değerlendirilmesi gerekir. Buna göre, görünebilirlik gereği, CE işaretine bütün tarafların ulaşabilmesi anlamına gelmektedir. CE işareti mesela, bir ürünün altına yada arkasına iliştirilebilir. Okunabilir olması için asgari olarak 5 mm yüksekliğe sahip olması gerekmektedir (129) . Normal şartlar altında farkedilebilir izler bırakmadan giderilememesi için çıkarılamaz olması gerekmektedir (Mesela bazı ürün standartları su ve petrol menşeli temizlik ürünleri ile ovalama testi kullanmaktadır). Bununla birlikte, bu durum CE işaretinin ürünün dahili bir parçası olması anlamına gelmemektedir.

Uygulanan uygunluk değerlendirme prosedürüne bağlı olarak, bir onaylanmış kuruluş dizayn veya üretim safhalarına veya her ikisine müdahil olabilir (130) . Ancak onaylanmış kuruluş üretim safhasına müdahil ise, onaylanmış kuruluşun kimlik numarası CE işaretini takiben yer alabilir. Bundan ötürü, modül B’ye göre uygunluk değerlendirmesine müdahil olmuş onaylanmış kuruluşun kimlik numarası CE işaretini takip etmez. Bazen birden çok uygulanabilir direktif olması hallerinde, bir kaç onaylanmış kuruluş üretim safhasına müdahil olabilir. Bu durumlarda birden çok kimlik numarası CE işaretini takip eder.

Bundan dolayı, CE işareti:

ª Bir onaylanmış kuruluşun üretim safhasına müdahil olmadığı anlamına gelen, bir kimlik numarası olmaksızın ( modül A, onaylanmış kuruluşun sadece dizayn safhasında müdahil olduğu Aa1 ve Cbis modülleri ile B ve C modüllerinin bir kombinasyonu)

ª Onaylanmış kuruluşun sorumluluğu;

· ürünün değişik yönlerine ilişkin testler için (onaylanmış kuruluşun üretim safhasında müdahil olduğu Aa1 ve Cbis1 modülleri)

· Ürün kontrolleri ( Aa2 ve Cbis2 modülleri)

· ürünün uygunluğunu değerlendirmek için üretim kontrol safhasında gerçekleştirilen muayene ve testler (F, Fbis ve G modülleri)

· üretimin, ürün kalite güvence veya toplam kalite güvencesinin değerlendirilmesi için ( D, E, H modülleri ve bunların varyantları)

aldığı anlamına gelen, bir kimlik numarası ile ürünler üzerinde gözükebilir.

CE işareti ve onaylanmış kuruluşun kimlik numarasının mutlaka Topluluk içerisinde iliştirilmiş olması gerekmemektedir. Örneğin, ürün orada imal edildiyse ve onaylanmış kuruluş o ülkedeki direktife göre uygunluk değerlendirmesini gerçekleştirdiyse üçüncü bir ülkede iliştirilebilirler. Bir arada kaldıkları müddetçe, CE işareti ve kimlik numarası ayrı ayrı da iliştirilebilirler. CE işareti münhasıran “CE” harflerinden ve şayet bir onaylanmış kuruluş üretim safhasına müdahil olmuş ise bu harfleri takip eden onun kimlik numarasından oluşur. Bazı yeni yaklaşım direktiflerine göre örneğin kullanım kategorisini gösteren piktogramlar veya diğer işaretler, CE işaretini tamamlayıcıdırlar, fakat onun bir parçasını oluşturmazlar(131).

7.4 CE İşareti ve Diğer İşaretler

· CE işareti, iliştirilmesini öngören ve imalatçılar tarafından uygulanmak durumunda olan bütün direktif yükümlülüklerine uyumu sembolize eden tek işarettir. Üye devletler, CE işaretine ilişkin hedeflere uyum anlamına gelecek, ulusal düzenlemelerine başka bir uygunluk işaretine ilişkin atıf dahil etmeden kaçınmalıdırlar.

· Bir ürün;

* CE işaretinden daha farklı bir görev ifa ediyorsa;

* CE işareti ile karıştırılmaya yol açmayacaksa;

* CE işaretinin okunmasını ve görülmesini azaltmıyorsa

ilave işaretlemeler ve işaretler taşıyabilir.

CE işareti, uyumlaştırma gerçekleşmeden önce varolan, aynı anlama gelen bütün zorunlu uygunluk işaretlerini değiştirir. Bu şekildeki uygunluk işaretleri CE işareti ile uyumlu değildirler ve uygulanabilir yeni yaklaşım direktiflerinin ihlaline neden olurlar. Üye devletler direktifleri uyumlaştırırken, CE işaretini ulusal düzenlemelerine ve idari prosedürlerine dahil edeceklerdir. Ulusal mevzuatlarına CE işareti ile aynı anlama gelecek başka herhangi bir uygunluk işaretini dahil etmekten de kaçınacaklardır.

CE işareti yürürlüğe girmeden önce alınmış, CE işaretine benzer ticari markaların sahipleri, bu işaretler kural olarak piyasa gözetim mercilerini, dağıtıcıları, kullanıcıları, tüketicileri ve diğer üçüncü tarafları yanlışlığa yönlendirmeden dolayı sorumlu tutulamayacağı için, kamulaştırmaya karşı korunacaklardır.

Teknik uyumun hedefleri göz önünde tutulduğunda, CE işaretine ilave işaretlemeler ve işaretler CE işaretinden farklı bir fonksiyon ifa etmelidirler. Bu nedenle, CE işaretinin ilişkili olduğundan daha farklı hedeflere uyum anlamında ilave bir değer (misal olarak uygulanabilir direktiflerin kapsamadığı çevre ili ilgili yönler) sağlamalıdırlar.

CE işaretine ilave diğer işaretlerin ve kabul edilebilir belgelerin veya hukuki işaretlerin (bir imalatçının koruma altındaki ticaret unvanı gibi) iliştirilmesine, bu işaretlemelerin veya işaretlerin CE işareti ile karıştırılmaya sebebiyet vermemesi ve CE işaretinin okunabilirliğini ve görünebilirliğini azaltmaması şartlarıyla izin verilebilir. Bu karıştırılma CE işaretinin anlamına ve şekline ilişkin olabilir (132) . Bir işaret veya işaretlemenin bu şekil bir karışıklığa yol açıp açmayacağı kararı, bu işaretle karşılaşacak tüm ilgili tarafların bakış açısına göre verilecektir.